15

Doe mee aan de Maand van het Doelloos Luisteren

Fred Hermsen

Willen we wel echt luisteren, vraagt Fred Hermsen zich af. Om er meteen aan toe te voegen dat hij het zelf ook een beetje verleerd is. Maar als we de xs4all-achtige webcare voorbij willen, zullen we doelloos moeten durven luisteren.

Bij het woord communiceren staan we al snel voor de keuze: zenden of ontvangen. Zo staat het tenminste in de boeken. Maar de praktijk gaat toch vooral over zenden. In zakelijke communicatie blijken we maar zelden in staat om echt te ontvangen. Communiceren is tenslotte strategisch. We willen er iets mee bereiken, de bedrijfsdoelstellingen ondersteunen, mensen in beweging krijgen. We willen iets van de ander, of hij er nou om vraagt of niet. Desnoods duwen we het de ander door de strot. Zenden dus. En als je al luistert, wordt dat al snel een middel. Een omweg om iets van een ander gedaan te krijgen.

Ik geef meteen toe: echt luisteren ben ik zelf ook een beetje verleerd
Echte communicatie ontstaat pas als je open staat voor het verhaal van de ander. Oprecht en onbevooroordeeld. Zodat de ander zich gehoord voelt en ruimte krijgt om achter zijn echte behoeften te komen. Dat lukt alleen als je als luisteraar stil kunt zijn. Niet gelijk de boel dichttimmeren met analyses, oordelen en adviezen. Niet het vertelde op jezelf betrekken en je eigen situatie tegenover die van de ander stellen. Luisteren met dichtgesnoerde mond dus. Je humt wat mee en knikt. Best lastig. Ik ben het een beetje verleerd. In een soms weinig constructieve mix van onzekerheid en eigenwijsheid wil ik meestal gelijk iets teruggeven, moet ik erkennen. En ik heb zomaar het vermoeden dat ik niet de enige ben met die neiging.

Webcare? Hippe xs4all-achtige jongeren die nergens voor terugdeinzen
Ook organisaties kunnen er wat van. Ik zie webcare-afdelingen voor me. Bemand met hippe xs4all-achtige jongeren die iedereen begrijpen en nergens voor terugdeinzen. Ze grijpen snel in met begrip, een vleugje humor, toezeggingen en advies. Ze voelen de missie om ieder signaal snel op te pikken. Daar is op zich niets mis mee, maar met echt luisteren heeft het bitter weinig te maken. En in het communicatievak, willen we daar wel ‘echt’ luisteren? of laten we dat liever over aan vertrouwenspersonen, managers en HR-mensen? En richten we onze middelen in om te kunnen zenden? Het is een lastig dilemma, want iedereen die in een medium aan het woord komt is per definitie een zender. Maar ik denk dat je door slimme concepten media ook in de luisterstand kunt zetten.

Zou er een organisatie zijn met het lef om met belangeloos luisteren te experimenteren?
Lastiger is dat organisaties het vertrouwen moeten hebben dat belangeloos luisteren een helende werking heeft. Dat teams met ruimte voor persoonlijke verhalen beter functioneren. Organisaties zouden veilige contexten moeten creëren voor luisterende communicatie. Zou er een organisatie bestaan met het lef om zoiets op te zetten? Gewoon als experiment. Of zijn organisaties uiteindelijk niet geschikt voor de onverwachte bewegingen die kunnen ontstaan doordat mensen naar elkaar luisteren? Overheerst de vrees dat dit veel weggooide tijd, ongerichte energie en reparatiewerkzaamheden met zich meebrengt? Als dat zo is, rest ons niet meer dan de conclusie: we willen wel beweging, maar alleen in de gewenste richting. Communicatie is dan automatisch gericht op beheersing en controle.

Organisaties die (ook) belangeloos kunnen luisteren zijn efficiënter
Ik wil hier geen pleidooi houden voor doelloos communiceren, en ik weet ook dat je met een weblog of magazine geen cultuuromslag teweegbrengt. Laten we realistisch blijven. Maar ik zou het zo’n ontzettend gaaf experiment vinden: doelloos luisteren centraal stellen. Al is het maar door –vooruit- het organiseren van De Maand van het Doelloos Luisteren. Vanuit de idee dat vanuit het niets en het toeval de mooiste innovatie kan ontstaan. Ruimte bieden aan een gezonde chaos en serendipity. Waarom ik daarvan droom? Omdat organisaties die (ook) belangeloos kunnen luisteren in mijn optiek gewoon efficiëntere organisaties zijn. Met minder roddel en achterklap, verborgen agenda’s, machtsspelletjes en elkaar bevechtende ego’s. Wie gehoord wordt, doet z’n best. Meestal dan. Het tegenstrijdige is overigens dat zo’n maand dan weer georganiseerd zou moeten worden.

Lekker dobberen met de zeeverkenners
Als je dieper graaft, kom je misschien wel op de Friese meren terecht: toen mijn mooiste jeugdvriendschappen en woeste ideeën ontstonden in een weldadige bedding van tijdloosheid, humor en een beetje verveling. Ik zie vlet nummer 287 van de zeeverkenners voor me, dobberend. Maar dat is een heel ander verhaal.

Fred Hermsen is directeur van Maters & Hermsen bedrijfsjournalistiek. Hij vertelt u graag zijn eigen visie op bedrijfsjournalistiek en communicatie en denkt mee over vernieuwende mediaconcepten.

opinie
Contactformulier

Meer weten of verder praten met Fred?

Maters & Hermsen
Herengracht 48
2312 LE  Leiden
Telefoon 071-513 34 30
E-mail info@matershermsen.nl