13

De communicatie kan wel wat intellectuelen gebruiken

Fred Hermsen

Fred begrijpt best dat intellectuelen niet altijd de meest gezellige types zijn. Maar als een intellectueel iemand is die vragenderwijs de grenzen en houdbaarheid van zijn wereldbeeld verkent, dan kunnen we er in de communicatie wel een paar gebruiken.

Het is al zolang ik me herinner een scheldwoord geweest, intellectueel. Toen ik als student werkte in de Leidse stationsrijwielstalling spraken mijn collega’s me vaak vriendschappelijk plagend aan met: ‘Hé jûh, intellectueeltje’. De intellectueel neemt in dat oordeel te veel ruimte boven het maaiveld in beslag met groteske woordkeuze, minachting voor het alledaagse en sociale klungeligheid. (Iets wat ik overigens altijd hardnekkig probeerde te voorkomen, dat zult u begrijpen.) Ook in kringen van marketing en communicatiespecialisten zullen maar weinigen zichzelf intellectueel noemen. Je plaatst jezelf ermee op afstand van je omgeving en boven de dagelijkse praktijk, waar het communicatievak zich juist graag koning in waant.

Liever intellectuelen dan goeroes
Tegelijkertijd komt de laatste jaren een stortvloed aan studies, onderzoeken, analyses en voorspellingen over ons heen. Gewichtige woorden met daaronder dikke handtekeningen van vakgenoten. Niemand lijkt daarbij te beroerd om zichzelf goeroe te wanen, wat iets anders is dan een intellectueel. Deze bijdragen verschijnen onder meer op veelgelezen websites als  Frankwatching.nl en Communicatie.nl. Bij heel wat van die stilistisch en retorisch rammelende bijdragen denk ik – ongetwijfeld intellectueel – ga eens een boek lézen voordat je zelf je tetter opentrekt.

Stop met communiceren
Af en toe zie ik gelukkig ook pareltjes voorbijkomen, zoals het boek Stop met communiceren, van Harrie van Rooij. En sommige stukken in Communicatie.magazine. Helder geschreven, mooie argumentaties. Inspirerende teksten, die ik onder de noemer ‘intellectueel voer’ zou willen scharen. De auteurs schromen niet om filosofen en schrijvers aan te halen, vergelijkingen met intrigerende series als West Wing en House of Cards te trekken, hun twijfels te benoemen en de grenzen van het politiek correcte te verkennen. Zo relativeren ze het primaat van hun eigen tijd en de bijbehorende hypes.

Het nu is niet uniek
Wie denkt dat het nu uniek is, met al haar geniale oplossingen, wie gelooft dat de geschiedenis verleden tijd is, is verdoemd om dat verleden nog eens mee te maken maar dan in een andere context. Zie de oplaaiende angst voor oorlog, iets waarvan we dachten dat die nooit meer in ons land zou voorkomen. Ben ik een ouwe lul of een pessimistische historicus, dat ik er zo over denk? Mooi niet. Ik vind alleen dat het woord ‘intellectueel’ aan een herwaardering toe is. En hoop vurig op jonge en frisse intellectuelen, die het vak op z’n kop komen zetten. Dan neem ik het grotesk taalgebruik op de koop toe.

Fred Hermsen is directeur van Maters & Hermsen bedrijfsjournalistiek. Hij vertelt u graag zijn eigen visie op journalistiek en communicatie, bijvoorbeeld in een redactietraining.

opinie
Contactformulier

Meer weten of verder praten met Fred?

Maters & Hermsen
Herengracht 48
2312 LE  Leiden
Telefoon 071-513 34 30
E-mail info@matershermsen.nl